Eğer Formülü Nasıl Yapılır? Bir Akşamın Bana Öğrettiği Küçük Ama Büyük Ders
Kayseri’de soğuk bir kış akşamıydı. Penceremin kenarında oturmuş, elimde kahvemle eski defterlerimi karıştırıyordum. Benim için günlük tutmak sadece yaşadıklarımı yazmak değildi; bazen içimde birikenleri sessizce anlatabildiğim tek yerdi. O akşam açtığım defterin bir sayfasında büyük harflerle yazılmış bir cümle gördüm:
“Bazen hayat da bir formül gibidir. Doğru şartları bir araya getirince sonuç değişir.”
Bu cümleyi aylar önce yazmışım. Ne zaman yazdığımı hatırlayınca yüzümde hafif bir tebessüm oluştu. Çünkü o dönem hayatımda küçük bir başarısızlık yaşamış, kendimi yetersiz hissettiğim günlerden geçiyordum. Üniversitede bir proje hazırlıyordum ve istediğim sonucu alamamıştım. O kadar emek vermeme rağmen beklediğim karşılığı görememek beni gerçekten üzmüştü.
Fakat o günlerde fark etmediğim bir şey vardı. Bazı sorunlar sadece daha fazla çalışmakla çözülmüyordu. Bazen doğru yöntemi bilmek gerekiyordu. Tıpkı matematikte olduğu gibi. Doğru işlemi bilmezsen en basit soruda bile kaybolabilirsin.
İşte o dönem karşıma çıkan konulardan biri de “Eğer formülü nasıl yapılır?” sorusuydu. İlk başta bana sadece basit bir Excel işlemi gibi görünmüştü. Ama zamanla fark ettim ki bu formül, aslında günlük hayatta verdiğimiz kararların küçük bir yansıması gibiydi.
Küçük Bir Hata, Büyük Bir Öğreti
Üniversitedeki işlerimden biri için hazırladığım tabloda bazı bilgileri kontrol etmem gerekiyordu. Saatlerce uğraşmıştım. Rakamları düzenlemiş, notlar almış, her şeyi defalarca incelemiştim. Fakat sonuç istediğim gibi çıkmıyordu.
O an hissettiğim hayal kırıklığını hâlâ hatırlıyorum. İnsan bazen çok emek verdiği bir şeyin karşılığını alamayınca kendini sorgulamaya başlıyor. “Acaba yeterince iyi değil miyim?” diye düşündüğüm zamanlar olmuştu.
Bir arkadaşım yanıma gelip tabloya baktı. Birkaç dakika sonra gülümsedi ve “Sorun çalışmanda değil, kullandığın yöntemde olabilir” dedi.
Bu cümle benim için önemliydi. Çünkü bazen insan yanlış kapıyı zorlayıp duruyor ve kapının açılmamasını kendi eksikliği sanıyor.
O gün bana Eğer formülünü anlattı. İlk öğrendiğim şey şuydu: Eğer formülü, belirlediğimiz bir koşul doğruysa bir sonuç, yanlışsa başka bir sonuç göstermeye yarar.
Eğer Formülü Nasıl Yapılır? İlk Öğrendiğim Mantık
Eğer formulu nasıl yapılır? sorusunun temel cevabı aslında oldukça basittir. Bir şart belirlenir ve o şartın sonucuna göre işlem yapılır.
Excel’de temel kullanım şekli şöyledir:
=EĞER(koşul; doğruysa yapılacak işlem; yanlışsa yapılacak işlem)
Yani formül bize şunu söyler:
“Eğer bu durum gerçekleşirse bunu yap, gerçekleşmezse şunu yap.”
Bunu günlük hayattan düşününce aslında çok tanıdık geliyor. Mesela:
“Eğer hava soğuksa montumu giyerim, değilse ince bir kıyafet tercih ederim.”
Bu bile bir çeşit Eğer mantığıdır. Hayatımızda sürekli şartlara göre karar veririz.
Excel’de de durum farklı değildir. Sadece bunu bilgisayara anlaşılır bir şekilde anlatırız.
İlk Uygulamam ve Gelen Heyecan
İlk denememi yaptığımda küçük bir başarı kazanmış gibi hissetmiştim. Belki dışarıdan bakıldığında basit bir tablo düzenlemesiydi ama benim için önemliydi. Çünkü birkaç saat önce çözemediğim bir şey artık anlamlı hale gelmişti.
Bir hücreye öğrencilerin notlarını yazmıştım. Amacım, notu 50 ve üzerinde olanlara “Başarılı”, altında olanlara ise “Başarısız” yazdırmaktı.
Kullandığım mantık şuydu:
=EĞER(A2>=50;”Başarılı”;”Başarısız”)
Bu küçük satır aslında bana çok şey öğretmişti. Bir problemi parçalara ayırınca çözümün daha kolay bulunduğunu fark ettim.
Formülün Arkasındaki Düşünce: Şartları Anlamak
Bir süre sonra şunu düşündüm: Aslında Eğer formülü sadece bilgisayar programlarında kullanılan bir araç değildi. İnsan hayatında da sürekli benzer kararlar veriyorduk.
Eğer bugün erken kalkarsam işlerimi daha rahat yetiştiririm.
Eğer düzenli çalışırsam kendime daha fazla güvenebilirim.
Eğer korkularımın üzerine gidersem yeni şeyler öğrenebilirim.
Bu cümleler de kendi içinde birer koşul taşıyordu.
Belki de bu yüzden bu formül bana soğuk bir matematik işlemi gibi gelmedi. İçinde hayatın kendisinden bir parça vardı.
Eğer Formülünde Kullanılan Temel Yapılar
Eğer formülünü kullanırken üç temel bölüm bulunur:
1. Koşul Bölümü
İlk bölümde kontrol etmek istediğimiz durumu yazarız. Yani “hangi şart gerçekleşirse ne olacak?” sorusunun cevabıdır.
Örneğin:
A1>100
Burada kontrol edilen şey A1 hücresindeki değerin 100’den büyük olup olmadığıdır.
2. Doğru Sonuç Bölümü
Koşul doğruysa ne yazılacağını belirleriz.
Örneğin:
“Yüksek değer”
Eğer sayı gerçekten 100’den büyükse bu ifade gösterilir.
3. Yanlış Sonuç Bölümü
Koşul gerçekleşmezse ortaya çıkacak sonucu belirleriz.
Örneğin:
“Normal değer”
Böylece formül bize iki farklı ihtimali yönetme imkanı verir.
Bir Akşam Günlüğüme Yazdığım Gerçek
O gece tekrar günlüğümü açtığımda şunu yazmışım:
“Bugün bir formül öğrendim ama aslında kendim hakkında bir şey fark ettim. Bir sorunla karşılaşınca hemen pes etmek yerine önce şartları değiştirmeyi denemeliyim.”
Bu cümleyi yazarken gerçekten umut hissetmiştim. Çünkü bazen insan çözümün çok uzaklarda olduğunu düşünüyor. Oysa bazen sadece farklı bir bakış açısına ihtiyaç duyuyor.
Eğer formülü de bana bunu hatırlattı. Bir şey istediğim gibi gitmiyorsa her zaman daha çok zorlamak gerekmiyor. Belki yöntemi değiştirmek gerekiyor.
Günlük Hayatta Eğer Mantığını Kullanmak
Bir süre sonra bu mantığı sadece Excel’de değil, hayatımda da fark etmeye başladım.
Bir karar verirken kendime şunu soruyordum:
“Eğer bunu yaparsam sonucu ne olur?”
Bu küçük soru bile düşüncelerimi değiştirdi.
Örneğin zamanımı daha iyi kullanmak için kendime bazı kurallar koydum. Eğer önemli bir işim varsa önce onu tamamlayacaktım. Eğer yorulduysam kısa bir mola verecektim. Çünkü verimli olmak sadece çalışmak değil, kendini tanımaktı.
Bazen en büyük değişimler çok büyük kararlarla değil, küçük farkındalıklarla başlıyor.
Eğer Formülü Öğrenirken Yapılan Yaygın Hatalar
İlk öğrendiğim zamanlarda benim de yaptığım bazı hatalar vardı. En sık karşılaşılan sorunlardan biri, koşulu yanlış yazmaktı.
Örneğin büyük-küçük karşılaştırmalarında kullanılan işaretlere dikkat etmek gerekir. Bir diğer konu ise metin ifadelerinde tırnak işaretlerini doğru kullanmaktır.
Başlangıçta bu detaylar biraz karışık gelebilir. Ben de ilk zamanlar birkaç kez hata yaptım. Hatta yanlış yazdığım bir formül yüzünden bütün tabloyu tekrar düzenlediğim bir akşam olmuştu.
O anda sinirlenmiştim ama sonradan gülümseyerek hatırladım. Çünkü öğrenmek biraz da hata yaparak ilerlemekti.
Sonunda Anladığım Şey
Bugün geriye dönüp baktığımda o küçük Excel tablosunun bana büyük bir ders verdiğini düşünüyorum. Eğer formülü sadece hücrelere yazılan bir komut değildi. Aynı zamanda düşünme biçimiydi.
Bir koşulu değerlendirmek, ihtimalleri görmek ve doğru sonuca ulaşmak için mantıklı adımlar atmak… Bunların hepsi hayatın içinde de vardı.
Eğer formulu nasıl yapılır? diye başlayan merakım, zamanla sadece bir teknik bilgiyi öğrenme isteği olmaktan çıktı. Bana sabırlı olmayı, farklı yollar denemeyi ve başarısızlıkların her zaman son anlamına gelmediğini öğretti.
Şimdi günlüklerimi karıştırdığımda o eski heyecanımı hatırlıyorum. Bir akşam küçük bir formülle başlayan öğrenme süreci, bana büyük bir düşünce kazandırmıştı.
Belki de hayatın kendisi de bir Eğer formülüne benziyordu.
Eğer vazgeçmezsem, öğrenmeye devam edersem ve kendime biraz daha inanırsam… belki de beklediğim sonuçlara ulaşabilirdim.
Ajo sayfamızı ziyaret ettiğiniz için teşekkürler. “Eğer formulu nasıl yapılır” hakkındaki düşüncelerinizi bizimle paylaşın!
İlgili Yazımız: Tencere dibi karası nasıl çıkarılır ?