IP Askı İşlemi: Sosyal Adalet, Çeşitlilik ve Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden Bir İnceleme
Sokakta yürürken, iş yerinde otururken ya da toplu taşıma araçlarında bir an etrafıma bakarak insanları gözlemlerim. Hepimiz kendi dünyalarımızda bir şekilde mücadele veriyoruz; ama bazen bu mücadele, en beklenmedik anlarda, birer “IP askı işlemi”ne dönüşebiliyor. Şimdi, bu terimi sadece teknik bir kavram olarak düşünmeyin. Çünkü IP askı işlemi, aslında yalnızca internetteki bir işlem değil, toplumsal yapılar içerisinde de derin izler bırakabilen, bazen unuttuğumuz, bazen göz ardı ettiğimiz, ama hepimizi etkileyen bir durumdur.
Peki, “IP askı işlemi nasıl yapılır?” sorusu, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında ne ifade eder? Bu soruyu kendi gözlemlerimle ve sokaktaki, iş yerindeki, evdeki deneyimlerimle ilişkilendirerek açıklayalım.
IP Askı İşlemi Nedir?
Teknik açıdan, IP askı işlemi, bir internet bağlantısının geçici veya kalıcı olarak engellenmesi anlamına gelir. Özellikle internet servis sağlayıcıları, kullanıcıların ağlarına erişimini kısıtlayabilir ya da tamamen kesebilir. Ancak bu terimi toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet üzerinden düşündüğümüzde, daha derin bir anlam kazanıyor. IP askı işlemi, bazen bireylerin sosyal hayatta maruz kaldığı dışlanma, engellenme ya da imkânlardan yoksun bırakılma süreçlerine benzer. Yani, bir kişiye ya da gruba dair herhangi bir “özne olma” durumunun, bir başkası tarafından askıya alınması.
Toplumsal Cinsiyet ve IP Askı
İstanbul’un en yoğun zamanlarında, Taksim’den Beşiktaş’a doğru ilerlerken, kadınların toplu taşıma araçlarında yaşadığı zorlukları gözlemlemek hiç zor olmuyor. Sadece fiziksel değil, sosyal anlamda da bir engellenme söz konusu. Herhangi bir kadının, rahatça bir sokakta yürüyebilmesi, iş yerinde özgürce var olabilmesi ya da bir mekânda istediği gibi davranabilmesi, bazen başkalarının gözünde “askıya alınabiliyor.” Toplumun dayattığı toplumsal cinsiyet rolleri, kadınların ya da LGBTI+ bireylerin her türlü hareketini, giyimini ya da sözünü askıya alabiliyor. Bunu hissetmek, sokakta ya da iş yerinde bile gözlemlerimle karşılaştığım bir durum. Kadınların genellikle daha az alan kapladıkları, daha fazla sessiz kaldıkları ve daha az söz hakkına sahip oldukları bir ortamda, kadınların IP askı işlemi yaşaması çok daha belirgin hale gelebiliyor.
Bir kadın olarak, bir kadına “yeterince” söz hakkı tanımayan, ona liderlik pozisyonu vermeyen, ona sahip olduğu fikirleri ifade etme imkânı tanımayan bir iş dünyasında, adeta bu kişiye bir IP askı işlemi uygulanıyor. Oysa her birey, kişisel görüşlerini ifade etme ve bir yere ait olma hakkına sahiptir. Ancak çoğu zaman, kadınların bu hakları ya göz ardı ediliyor ya da toplumsal normlar nedeniyle kısıtlanıyor.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet
Birçok farklı insan tipiyle karşılaşıyoruz. Çeşitlilik, kültürel farklılıkları, etnik kimlikleri ve toplumsal konumları içeriyor. Özellikle İstanbul gibi bir şehirde, hem etnik çeşitlilik hem de ekonomik farklılıklar gözle görülür şekilde hissediliyor. Bu durum, bazen daha da derinleşiyor ve insanlara sundukları kimliklere göre belirli erişim hakları ya da imkânlar engelleniyor. Herhangi bir birey ya da grup, içinde bulunduğu sosyal sınıf ya da etnik kimlik nedeniyle bu engellemeye maruz kalabiliyor. Bir IP askı işlemi, bazen bir insanın toplumsal sistemdeki yerini, değerini ya da etkisini engellemeye kadar gidebiliyor.
Örneğin, bir iş görüşmesinde, kişi sadece kıyafetleri veya konuşma biçimi nedeniyle geri çevriliyorsa, bu da bir çeşit IP askı işlemidir. O kişiye yalnızca onun dış görünüşü ya da kimliği üzerinden karar verilmektedir. Bu durum, o kişinin insan haklarını ihlal eden, temel erişim haklarını kısıtlayan bir eyleme dönüşür.
Sosyal Adalet ve IP Askı: Birleştirici Olmak
Sosyal adaletin en temel ilkelerinden biri, herkesin eşit haklara sahip olması ve bu hakların hiçbir gerekçe olmadan engellenmemesidir. Ancak bazen toplumsal yapıların, insanların kimlikleri üzerinden belirlediği sınırlar, bu hakların uygulanmasını zorlaştırabiliyor. İşte burada IP askı işlemi devreye giriyor; farklı bireyler, toplumsal cinsiyet rollerinden, ırkçılıktan ya da sosyal sınıf farklarından kaynaklanan engellemelerle karşılaşıyorlar.
Mesela, bir iş yerinde çalışan, düşük gelirli bir birey için “ip askı” işlemi, başka bir iş için başvuruda bulunmayı, daha iyi bir maaş talep etmeyi ya da daha yüksek bir pozisyonda yer almayı hayal etmek bile bir lüks olabiliyor. Çünkü o kişinin erişim hakkı, sistemin belirlediği sınırlarla sınırlıdır.
Sonuç: Bireysel ve Toplumsal Perspektiften IP Askı
Toplumda, bazen yalnızca bir kişinin internet üzerinden engellenmesiyle sınırlı kalmayan, daha geniş anlamda bir “askıya alınma” durumuyla karşılaşıyoruz. İstanbul’un bir köşesinde, toplu taşıma aracında gözlemlediğim bir sahne ya da iş yerinde bir arkadaşımın yaşadığı zorluk, aslında hepimizin hayatında farklı şekillerde karşımıza çıkabilecek bir gerçek. IP askı işlemi, sadece sanal dünyada değil, aynı zamanda fiziksel dünyamızda, günlük yaşamın her anında da karşımıza çıkabiliyor. Sosyal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında, bu durumu doğru bir şekilde anlamak ve daha eşitlikçi bir dünya için çözümler geliştirmek hepimizin görevi.